هنر محیطی ابتدایی یا پریمیتیو

هنر محیطی یکی از شاخه های هنر جدید است که تقریبا در همه جای دنیا مطرح بوده و پذیرای مخاطبان خاص و عام گشته است، تا جایی که در برخی موارد خود مخاطب نیز جز تفکیک ناپذیری از اثر هنر محیطی می‌شود. هنر محیطی هنری است با گرایش های مختلف، سعی دارد با نگرشی نو به رابطه انسان با طبیعت بپردازد و راهکارهایی جدید برای همزیستی با محیط اطراف در اختیار افراد قرار دهد.
همان طور که در مقاله هنرمندان مکتب ندیده یا هنر بدوی توضیح داده شد، هنر بدوی یا ابتدایی به آثاری گفته می‌شود که پدیدآورندگان آن هیچ گونه تعلیم و آموزش اصولی هنری ندیده‌اند. این هنرمندان معمولا دنیای خاص خود را دارند و از روی غریزه دست به آفرینشگری می‌زنند.
هنر ابتدایی که با اصطلاحات مختلفی چون «هنر پریمیتیو»، «هنر بدوی گرا» و «هنر حاشیه‌ای» یا «Outsider Art» نیز شناخته می‌شود، زیرشاخه‌های متعددی از جمله «هنر خام» یا «هنر خشن»، «هنر فولکلور»، «هنر ذهنی»، «هنر خیالی سازی»، «هنر بدوی» و «هنر خلاقیت نو» دارد. اما یکی از معروف‌ترین آنها سبکی است که در آن هنرمند در محیط زندگی خود دست به آفرینش می‌زند.
به عبارت دیگر هنرمند سعی می‌کند تا با ایجاد تغییراتی در ظاهر و یا ساختار خانه، باغچه و هرچیزی که مربوط به آن مکان می‌شود، هنرآفرینی کند. نام این روش Outsider environment یا هنر محیطی ابتدایی است.

هنر محیطی

تفاوت هنر محیطی با هنر محیطی ابتدایی

با وجود اشتراکاتی که میان سبک هنر محیطی و هنر محیطی ابتدایی وجود دارد، اما در اساس می توان گفت باهم تفاوت هایی دارند. هرچند که پیروان هر دو روش هنری در بیرون از کارگاه، در گالری و موزه کار می‌کنند، اما هنرمندان محیطی تنها با عناصر طبیعت سروکار داشته و اغلب به منظور برقراری ارتباط میان مخاطب و محیط زیست اثری هنری می‌آفرینند.

هدف هنر محیطی عموما جلب توجه جهانیان به بحران های زیست محیطی به کمک ایده‌های هنری است. در این حوزه هنرمندان آگاهانه و با اهدافی از پیش تعیین شده دست به خلاقیت و نوآوری می‌زنند، در صورتی که بدوی گرایان تنها از روی غریزه و شهود به هنر روی می‌آورند و هدفی جز پاسخ به نیازهای زیبایی‌ شناسی و احساسات درونی خود ندارند.

هنرمندان هنر محیطی یا پریمیتیو

خانه ظرف‌های شکسته The Broken Crockery House: از هنرمندان هنر محیطی یا پریمیتیو «Robert Vasseur» را می‌توان نام برد که او یک کارگر معمولی نساجی و راننده حمل شیر اهل نورماندی فرانسه بود، اما یک اتفاق ساده یعنی شکستن ظرفی در آشپزخانه منزلش در سال ۱۹۵۲ شروع ماجرایی شد که تا ۵۰ سال بعد نیز ادامه پیدا کرد.
او با دیدن تکه‌های رنگی ظرف خرد شده ناگهان جرقه‌ای در ذهنش زده شد و آن آراستن بخشی از آشپزخانه با همین قطعات شکسته بود. بنابراین تعداد بیشتری از ظروف را شکست و سینک و بخشی از دیوار را با آنها تزئین کرد.

Vasseur و همسرش که از نتیجه کار بسیار راضی بودند (به خصوص همسرش، زیرا سطح صیقلی موزاییک‌کاری شده سینک راحت‌تر از سطح قبلی بتونی تمیز می‌شد) تصمیم گرفتند بخش‌های دیگر خانه را نیز مزین به این قطعات کنند.

Robert Vasseur به تدریج تمام قسمت‌های خانه از جمله فضای داخلی و بیرونی، حیاط، حوض، و حتی لانه سگش را نیز با تکه‌ها خرد شده مختلف پوشاند. او از تمام اشیای اطراف خود چون ظروف شکسته آشپزخانه، شیشه، صدف و غیره در این کار بهره برد. اما این کافی نبود. بنابراین شروع به جمع‌آوری زباله‌های محلی کرد و پس از جداسازی، شستشو و استریل اشیای مورد نیاز، آنها را در تزئین خانه به کار گرفت.

Vasseur در نهایت در سال ۲۰۰۲ درگذشت اما پسرش Claud برای ادای احترام به پدر راه او را ادامه داد و خانه را تکمیل کرد. امروزه این مکان به محلی توریستی برای بازدید علاقمندان به هنر محیطی تبدیل شده است.

هنر محیطی چیست

خانه پیکاسیت: در شهری بنام «چارترز» واقع در جنوب فرانسه که به خاطر داشتن زیباترین کلیساهای گوتیک اروپا معروف است، بنایی قدیمی‌تر از «خانه ظرف‌های شکسته» Vasseur وجود دارد که آن نیز آراسته به تکنیک موزاییک‌ کاری است. این خانه متعلق به شخصی به نام «ریموند ایزیدور» «Raymond Isidore» بود و به سبب شهرتی که به دست آورد مورد توجه و بازدید هنرمندان بزرگی چون پیکاسو قرار گرفت.

او چند سال قبل تر از Vasseur شروع به تزئین خانه خود کرد. ایزیدور نیز در مشاغل ساده‌ای چون ریخته‌گری در کارخانجات، کارگری در شرکت تراموا و در نهایت به عنوان رفتگر در قبرستان محلی شهر خود اشتغال داشت.

او در سال ۱۹۳۰ شروع به ساخت ملکی در زمین شخصی خود کرد تا با همسر و فرزاندنش در آن زندگی کند. داستان تزئین خانه در سال ۱۹۳۸ شروع شد، زمانی که ایزیدور برای پیاده‌روی به اطراف خانه رفته بود و ناگهان چشمش به قطعات شکسته یک ظرف در کنار خیابان افتاد.
این قطعات خرد شده که توجه ایزیدور را جلب کرده بودند، بهانه‌ای شدند تا او به موزاییک‌ کاری با ظروف شکسته روی آورد. بعد از آن روز ایزیدور تمام بیست سال بعدی عمرش را به تزئین خانه‌اش با این تکنیک اختصاص داد. تلاش‌های او در نهایت منجر به ایجاد مکانی زیبا و جذاب شد که توجه بسیاری از هنرمندان و حتی مردم عادی را به خود جلب کند.

ایزیدور برای تصاویر و نقش‌هایی که می‌آفرید از خواب‌ها و رویاهایش الهام می‌گرفت، او نه تنها نمای بیرونی و فضای داخلی بنا را تزئین کرد بلکه تمام وسایل خانه چون مبلمان، تخت، اجاق گاز و غیره را نیز با قطعات مختلف ظروف شکسته سفالی و چینی پوشاند.

ایزیدور درنهایت در ۱۹۶۴ و در سن ۶۴ سالگی درگذشت. خانه او در سال ۱۹۸۱ به شهرداری شهر چارترز فروخته و در ۱۹۸۳ به بخشی از موزه هنرهای زیبای این شهر تبدیل شد. خانه پیکاسیت در حال حاضر به عنوان بهترین مکان موزاییک‌ کاری دنیا شناخته می‌شود که هنر محیطی یا پریمیتیو در جای جای آن به زیبایی جلوه‌گری می‌نماید.

دیدگاه خود را ثبت کنید

مقالات جدید پروانه را از دست ندهید!
با ثبت ایمیل خود، از آخرین مقالات و نوشتارهای هنری پروانه در رشته های مختلف، اطلاع رسانی کارگاه ها و فراخوانها به صورت هفتگی باخبر شوید.