داستان یکی از پرکاربردترین سوژه‌ها در نقاشی های هنری ماتیس

هنری ماتیس یکی از هنرمندان سبک فوویسم است که در نقاشی‌های او رنگ‌های شاد و سوژه‌های جالب دیده می‌شوند. یکی از پر استفاده‌ترین این سوژه‌ها، دستگاه شکلات ساز است. این شی در بسیاری از نقاشی های هنری ماتیس وجود دارد و نمی‌توان اهمیت آن را هم در هنر ماتیس و هم در زندگی شخصی او نادیده گرفت. اما از چه زمانی در آثار هنری ماتیس، این دستگاه شکلات ساز پدیدار شد؟ آیا این شی ارزش خاصی برای او داشته است؟

ما در این مطلب از وبلاگ پروانه قصد داریم برخی از نقاشی های هنری ماتیس که با الهام از دستگاه شکلات ساز مورد علاقه‌اش، کشیده شده‌اند را بررسی کنیم و به این سوالات پاسخ دهیم؛ همراه ما باشید.

نقاشیهای هنری ماتیسدستگاه شکلات ساز

دستگاه شکلات ساز، کادویی از طرف یک دوست

در اکتبر ۱۸۹۷، هنری ماتیس ۲۷ ساله در یک عروسی در پاریس شرکت کرد. در جشنی که پس از آن برگزار شد، وی در کنار یک زن جوان فرانسوی به نام آملی پارایر نشسته بود و آن‌ها کمتر از سه ماه بعد ازدواج کردند. پس از آن در ژانویه، این زوج هدایای زیادی دریافت کردند که یکی از آن‌ها، یک شکلات ساز از طرف آلبرت مارکت، دوست صمیمی داماد و یکی دیگر از هنرمندان سبک فویسم بود. احتمالا ماتیس از این هدیه برای تهیه قهوه و همچنین شکلات داغ استفاده می‌کرده است، ولی جالب اینجاست که همین دستگاه شکلات ساز در طول کار حرفه‌ای او در بسیاری از آثار هنری ماتیس دیده می‌شود.

در واقع طبق گفته‌ی ماتیس، یک بازیگر خوب می‌تواند در ده نمایشِ مختلف نقش داشته باشد. یک شی هم می‌تواند در ده عکس مختلف نقش داشته باشد. بدین ترتیب این دستگاه شکلات ساز به یکی از ستاره‌های محبوب نقاشی های هنری ماتیس تبدیل شد.

اولین دستگاه شکلات ساز از این نوع، در قرن هفدهم برای تهیه نوشیدنی شکلات داغ تازه ساخته شد. اوایل آن‌ها به عنوان یک کالای لوکسی شناخته می‌شدند که در ساختشان ظروف چینی به کار می‌رفت. ولی پس از اختراع پودر کاکائو و ارزان‌تر شدن این نوشیدنی در اواسط دهه ۱۸۰۰، دستگاه شکلات ساز به یک وسیله اساسی و مورد نیاز در خانه تبدیل شد.

اما ماتیس این وسیله را چیزی بیشتر از سیر کردن شکم خود دید. با تمرکز بر روی این شکلات ساز او به سمت طراحی آیتم کشیده شد و امروزه آن را در نقاشی های هنری ماتیس می‌بینیم. شکل گرد، دسته بیرون زده و سطح براق و نقره‌ای آن، نمایانگر بسیاری از رنگ‌های پر جنب و جوش او هستند. مانند بسیاری از اشیا شخصی او، این شی نیز به دلایل گوناگون، لحظات مختلف زندگی حرفه‌ای ماتیس را تحت قرار داده و او را شیفته خود کرده است.

دستگاه شکلات ساز در معروفترین آثار هنری ماتیس

یکی از اولین نقاشی های هنری ماتیس که این هدیه عروسی در آن ثبت شده، در تابلوی Still Life with a Chocolate Pot است. جایی که این شی با شکوه فراوان در بالای یک کتاب سنگین روی یک چهار پایه قرار دارد. ماتیس در این اثر، فرم زیبا و سطح نقره‌ای گلدان را به دست می‌آورد و سنت را با تئوری رنگ معاصر که در آن زمان آموخته بود، ترکیب می‌کند. شما می‌توانید آن را در تضاد رنگ خالص ببینید.

نقاشی های هنری ماتیس

Still Life with Chocolate Pot (1900) ، اثر هنری ماتیس

اندکی پس از اولین اثر، ماتیس دوباره این شی را در تابلوی Bouquet of Flowers in a Chocolate Pot (1902)، به نمایش گذاشت ولی این بار در نقش گلدان ظاهر شد. در اینجا گلدان در نمای سه چهارم گرفته است، دقیقا مانند یک پرتره رسمی. دسته گلی که در آن نگهداری می‌شود اشاره‌ای به همسر وی و گل آرایی‌هایی دارد که او برای فروشگاه کلاه پاریسی خود ترتیب داده است. این فروشگاه یک سال پس از ازدواج آن‌ها افتتاح شد. جالب است بدانید که پابلو پیکاسو، دوست و رقیب ماتیس، این اثر هنری ماتیس را در سال ۱۹۳۹ خریداری کرد.

در مقابل، دستگاه شکلات ساز در اثر Interior with Young Girl Reading (1905_1906)، به شکلی ظریف‌تر کشیده شده است. ماتیس این شی را در میان یک پالت رنگ و ضربات سریع قلم مو غرق می‌کند. دختر جوان در اینجا، دختر ۱۱ ساله ماتیس است و در واقع به نظر می‌آید که این هنرمند، گلدان شکلات را به عنوان نمادی از خانواده و زندگی شخصی خود در این نقاشی‌ها گنجانده است.

در اثر قابل توجه Still Life with Blue Tablecloth of 1909 در سال ۱۹۰۹، همان دستگاه شکلات ساز با الگوی تک رنگ شلوغ، در کنار یک گلدان و یک بشقاب میوه ظاهر می‌شود. اما ماتیس بعد از خلق این اثر زیبا، به طور ناگهانی نقاشی از شکلات ساز را برای تقریبا سه دهه متوقف کرد. در این مدت او به سمت کارهای تمثیلی‌تر مثل شخصیت‌های انسانی و سبک ساده‌تر و تجزیه شده رفت. از این نمونه آثار هنری ماتیس می‌توان به درس پیانو ۱۹۱۶ و برهنه صورتی ۱۹۳۵، اشاره کرد.

نقاشی های هنری

Still Life with Blue Tablecloth (1909) ، اثر هنری ماتیس

به کار بردن دوباره‌ی دستگاه شکلات ساز

اما دوباره در سال ۱۹۳۹ ماتیس به استفاده از دستگاه شکلات ساز بازگشت، به هر حال نقاشی مانند موسیقی یا تئاتر، یک رسانه مبتنی بر زمان نیست. بنابراین بازگشت به همان شی آن هم بعد از سال‌ها، به ماتیس کمک کرد تا گذشت زمان را درک کند. اگرچه دلیل استفاده دوباره از این شی همچنان نامشخص است، اما ممکن است تصمیم آملی برای ترک همسرش در سال ۱۹۳۹ باعث شده باشد که ماتیس به نقوش دستگاه شکلات ساز، شی محبوبش، باز گردد. گفته می‌شود که ماتیس یک دستیار ۲۲ ساله را در استودیو استخدام کرد و سپس او به عنوان سرپرست، جایگزین آملی شد. در نهایت آملی از این تصمیم بی نهایت عصبانی و ناراضی بود. اما هر دلیلی که باشد، ازدواج بیش از ۳۰ ساله ماتیس به هم ریخته بود.

پس از جدایی، این زوج وسایل خود را به طور مساوی تقسیم کرده بودند و آملی دستگاه شکلات ساز اصلی را برای خود برداشت. اما با این حال در اولین اثر ماتیس پس از طلاق، هنوز هم دستگاه شکلات ساز دیده می‌شود. Still Life with Seashell on Black Marble، تکامل هنرِ ماتیس، از زمان آخرین نقاشی از این شی را نشان می‌دهد. همچنین این یکی از نقاشی های هنری ماتیس است که در آن تحولات زندگی شخصی او را بعد از گذشت چندیدن دهه می‌توان مشاهده کرد.

معروفتری نقاشی های هنری ماتیس

Still Life with Shell (1940)، اثر هنری ماتیس

در اینجا شکلات ساز کوچکتر است و دسته‌ی دیگری دارد. این شی در گوشه‌ی بالا سمت چپ، کنار مجموعه‌ای از ظروف چینی و سیب‌های سبز پراکنده، همراه با یک صدف دریایی صورتی قرار گرفته است. اما در این اثر، تعامل دستگاه شکلات ساز با محیط اطراف آن تغییر کرده است. در اینجا شکلات ساز مثل همیشه نماد روابط محبوب ماتیس نیست، بلکه به عنوان یک شی در کنار تصویر گذاشته شده است. احتمالا این طرز نقاشی نشان از وضعیت ناراحت کننده وی دارد.

با وجود غم و ناراحتی که او در دل داشت، در همین زمان بود که ماتیس خود را در آغاز یک مسیر جدید در هنر یافت. یکی دیگر از آثار هنری ماتیس   Still Life with Seashellاست، که هنگام خلق این نقاشی وی اشیا مختلف را روی کاغذ ترسیم کرد، سپس آن‌ها را برش داد و از سنجاق برای قرار دادن آن‌ها استفاده کرد. این کار به او اجازه می‌داد که قبل از گذاشتن برس بر روی بوم، با ترکیب‌ها بازی کند و طرح مورد علاقه‌اش را بسازد. در پایان با تغییر دادن ترکیبات، او از طریق این روش دست کم به چهار ترکیب متفاوت از اثر دست پیدا کرد و در طی سه ماه از آن‌ها عکس گرفت. ماتیس با خلق این اثر، نوعی جدید از استفاده‌ی قیچی و برش در کار را به نمایش گذاشته است.

گرچه مشخص نیست که شکلات ساز بعد از سال ۱۹۴۰ دوباره در آثار وی ظاهر شده است یا نه، اما به هر حال نمی‌توان اهمیت آن را در هنر ماتیس و زندگی‌اش نادیده گرفت. او هرگز توضیح نداد که چرا آن را خیلی وقت‌ها به تصویر می‌کشد یا چرا پس از وقفه طولانی مدت دوباره به آن بازگشت.

به طور کلی هنری ماتیس بسیاری از اشیا خود را در طول زندگی هنری‌اش نقاشی کرده و آن‌ها را مانند همراهان ارزشمند خود می‌دانست. حتی او در نامه‌ای به همسر خود در سال ۱۹۲۰ در خارج از کشور، نوشت که اشیای من، مرا همراهی می‌کنند و من تنها نیستم.

این بود داستان بعضی از نقاشی های هنری ماتیس، که به همراه یک دستگاه شکلات ساز به تصویر کشیده شده‌اند. ما در خبرنامه پروانه همه روزه داستان‌ها و مقالات خواندنی دنیای هنر را با شما به اشتراک می‌گذاریم. پیشنهاد می‌کنیم در این خبرنامه عضو شوید و داستان‌های بیشتری را بخوانید.

دیدگاه خود را ثبت کنید

مقالات جدید پروانه را از دست ندهید!
با ثبت ایمیل خود، از آخرین مقالات و نوشتارهای هنری پروانه در رشته های مختلف، اطلاع رسانی کارگاه ها و فراخوانها به صورت هفتگی باخبر شوید.