نقاشی های مارک روتکو ،خالق انتزاعی عارفانه در مجموعه سیگرم

مارک روتکو یکی از نقاشان مشهور پس از جنگ جهانی دوم است که به عنوان نقاش اکسپرسیونیست انتزاعی شناخته می‌شود. در آثار مارک روتکو، قاعد و تکنیک خاصی دید نمی‌شود و همین موضوع روحی خاص به کارهای مارک روتکو بخشیده بودند. در نقاشی های او بیشتر موضوع نابرابری اقتصادی و مادی گرایی در آمریکا دیده می‌شود. اتفاقا معروف ترین نقاشی های مارک روتکو به نام مجموعه “سیگرم”، با ایده تلافیِ همین ناعدالتی‌ها کشیده شده‌اند. آثاری که به ازای آن بیشترین مبلغ به یک هنرمند انتزاعی پیشنهاد شد و وی آن را پذیرفت، اما در آخر او تصمیمی دیگر می‌گیرد.

در این مطلب از پروانه قصد داریم داستان جالب معروف ترین نقاشی های مارک روتکو را با شما به اشتراک بگذاریم؛ در ادامه مطلب همراه ما باشید و داستان این هنرمند اعتراضی را از اول تا آخر بخوانید.

معروفترین نقاشی های مارک روتو

ساخت رستوران و پیشنهاد مبلغ ۳۵۰۰۰ دلار به روتکو

داستان معروفترین نقاشی های مارک روتکو از سال ۱۹۵۴ آغاز می شود، زمانی که خانواده برونفمن (صاحبان کارخانه‌های تقطیر سیگرم) قصد خود را برای ساخت دفتر مرکزی جدید در خیابان پارک اعلام کردند. آن‌ها معمار فیلیپ جانسون را برای کمک به نظارت پروژه استخدام کردند و وی از معمار آلمانی لودویگ میس ون روهه دعوت کرد تا در زمینه طراحی ساختمان با او همکاری کند.
در این ساختمان رستوران چهار فصل در طبقه همکف و مجهز به گیاهان، استخر، سنگ‌های گران قیمت و یک مجموعه هنری در سطح جهانی ساخته شد. این رستوران در دهه ۱۹۵۰ و حتی تا هم اکنون به عنوان مکانی پر تجمل شناخته می‌شود که در آن سرمایه داران غذا می‌خوردند.

روتکو اصالتا آمریکایی نیست، او در دوینسک روسیه (اکنون داگاوپیلس، لتونی) متولد شده است و ۱۰ سال اول زندگی خود را در آنجا گذراند. خانواده او در سال ۱۹۱۳ به پورتلند، اورگن نقل مکان کردند. روتکو فقیر شد و علی رغم اینکه در دانشگاه ییل در آمریکا پذیرفته شد ولی در دوران میانسالی از لحاظ بودجه مالی سخت در تگنا قرار گرفت.
اما در دهه ۱۹۵۰ سرانجام فروش معروف ترین نقاشی های مارک روتکو آغاز شد. او توجه آلفرد اچ بار، مدیر موزه هنرهای مدرن را  به خود جلب کرد و به توصیه آلفرد قرار بر این شد که کارهای مارک روتکو به دیوار چهار فصل آویزان شوند. بنابراین در سال ۱۹۵۸ مبلغ ۳۵۰۰۰ دلار به نقاش پیشنهاد شد تا بوم‌هایی در مقیاس نقاشی دیواریِ ۵ متری، برای دو اتاق غذاخوری رستوران ایجاد کند.

روتکو این کار را پذیرفت و بسیاری تعجب کردند که چرا او دقیقا کمیسیون را گرفت و این را قبول کرد. برخی معتقدند که روتکو در جایی که باید نقاشی‌ها را آویزان می‌کرد، اشتباه کرده است و چرا آثار مارک روتکو باید در آنجا نصب شوند. با این حال، برگزارکنندگان این پروژه ادعا می‌کنند که او دقیقا می‌دانست که کارش به کجا ختم می‌شود که این همکاری را قبول کرد.

نقاشی مارک روتکو

چرا روتکو این پروژه را پذیرفت؟

افرادی مثل جاناتان جونز گاردین، معتقدند او قصد داشت محیطی را ایجاد کند که جمعیتی را که در آنجا غذا می‌خورند وحشت زده کند و تحت فشار قرار دهد. چرا؟ زیرا وی جوانی سختی داشت و همیشه گرسنه بود، در واقع می‌خواست با غمگین کردن افراد پولدار حاضر در رستوران، انتقام زندگی سخت خود و دیگر گرسنه‌ها را از آن‌ها بگیرد. گفتگوی روتکو در سال ۱۹۵۹ با جان فیشر، ناشر مجله هاپر، بیانگر این احساس است. وی در این مصاحبه گفت: “امیدوارم اشتهای هر پسر عوضی را که در آن اتاق غذا می‌خورد از بین ببرم. اگر رستوران از قرار دادن نقاشی‌های دیواری من امتناع ورزد، این نهایت تعارف و ادب خواهد بود. اما آن‌ها این کار را نخواهند کرد زیرا مردم این روزها هر چیزی را تحمل می‌کنند”. این گونه شد که معروف ترین اثار مارک روتکو کم کم برای نصب در آنجا نقاشی می‌شدند.

روتکو چطور نقاشی‌های سیگرم را کشید؟

نقاشی های دیواری متعدد “سیگرم” از اولین نقاشی های مارک روتکو هستند که وی در آن‌ها به کار بردن سایه‌های تیره را تجربه کرده است. این به اصطلاح پالت تاریک، تمرکز بی‌سابقه گالری پیس را نشان می‌دهد. این دوره که از سال ۱۹۵۵ تا ۱۹۶ گسترش یافته، بیشتر شامل آثاری غوطه ور در رنگ‌های عمیق سیاه، آبی، بنفش و قرمز می‌شود.

روتکو می‌دانست که رنگ‌هایی مثل قرمز، رنگی تحریک کننده و اشتها آور هستند. ولی او رنگ قرمز را با رنگ سیاه ترکیب کرد تا به حساب اشراف زاده‌ها برسد. یعنی موقع غذا خوردن از اشتها بیفتند و غمگین شوند. او به صراحت گفته که می‌خواهد اشتهای خیلی بازِ افراد مرفه و سرمایه داران را کور کند.

به گفته آرن گلیمچر، رئیس و بنیانگذار گالری پیس، این دوره نیز یکی از دوره‌های ساخت کارهای مارک روتکو است که اغلب نادیده گرفته می‌شود. گلیمچر درباره‌ی نقاشی های مارک روتکو گفت: “هر نمایش به نوعی لایه‌ای جدید از کارهای او را به نمایش می‌گذاشت و شاید شما روتکو را مانند کارت پستال موزه‌ای که فقط یک عکس قرمز یا یک عکس قرمز و زرد دارد، تصور کنید. اما اینجا طرز فکر دیگر روتکو دیده می‌شود، رنگ‌های عمیق و پر زرق و برق که بسیار آهسته خود را نشان می‌دهند.

برخی تصور می‌کنند که این آثار تیره‌تر، نقاشی‌های پایان زندگی هستند که روتکو قبل از خودکشی خود در سال ۱۹۷۰، آن‌ها را انجام داده است. اما طبق نظر گلیمچر اظهار داشت که این یک تصور اشتباه است و حتی، رنگ‌های روشن می‌توانند بسیار تهدید آمیزتر باشند.

معروفترین کارهای مارک روتکو

اما چرا روتکو ۳۵۰۰۰ دلار را پس داد؟

روتکو در ژوئن سال ۱۹۵۹ برای استراحت، از کشیدن نقاشی‌های دیواری سیگرم دست کشید و با خانواده‌اش به اروپا سفر کرد. پس از بازگشت به ایالات متحده، وی با همسرش برای میل غذا به رستوران  تکمیل شده‌ی چهار فصل رفت. قطب‌های آبی، یعنی اثر معروف جکسون پولاک (۱۹۵۲)، در جایی قرار داشت که قرار بود معروف ترین نقاشی های مارک روتکو اونجا آویزان شوند. برای مردی که زمانی گفته بود صرف بیش از ۵ دلار برای یک وعده‌ی غذا جنایتکارانه است، تعجب آور نیست که وی این تجربه را مبهم و ترسناک دانست.

آنچه تکان دهنده است سطح بیزاری او بود، او خودش در جایی که پولدارها نشسته بودند، غذای گران می‌خورد. در آن شب، او به یکی از دوستانش زنگ زد و به آن‌ها اطلاع داد که تمام کمیسیون را برمی‌گرداند و نقاشی‌هایش را پس می‌گیرد. او به یک دستیار استودیو گفت کسی که این نوع غذا را با این قیمت بخورد هرگز به نقاشی من نگاه نمی‌کند. بنابراین چنین شد که وی از این تصمیم منصرف شد، بوم‌ها به انبار رفتند و سال‌ها بعد، پس از یک سری مذاکرات طولانی با موزه تیت، تعدادی از آثار را به موزه اهدا کرد که امروزه آن‌ها هنوز هم در تیت هستند.

یکی از کارهای مارک روتکو از مجموعه سیگرم، در حال حاضر در گالری پیس در معرض دید است. گلیمچر خاطر نشان می‌کند که این نقاشی‌های تیره، برخلاف نقاشی‌های روشن تر، به آرامی تولید می‌شوند و فرآیند پیچیده‌ای دارند. پس زمان بیشتری را می‌طلبند، اما هنگامی که به یکی از این تصاویر شرابی نزدیک می‌شوید، انواع لایه‌های رنگی را که او در زیر آن قرار داده است مشاهده می‌کنید و سطح و هماهنگی ایجاد شده را می‌بینید. بنابراین طبق نظر نهاییِ روتکو، رستوران مکانی مناسب برای این نقاشی‌ها نبود زیرا یک مشتری معمولیِ رستوران، نمی‌تواند عمق آن‌ها را درک کند.

این بود داستان جالب برنامه ریزی برای انتقام از سرمایه داران، آن هم به سبک هنرمندانه! اگر مایلید داستان‌ها و مطالب هنری دیگری را بخوانید، کافیست همراه با مقالات وبلاگ پروانه شوید تا همه روزه از اخبار و رویدادهای دنیای هنر مطلع شوید.

دیدگاه خود را ثبت کنید

مقالات جدید پروانه را از دست ندهید!
با ثبت ایمیل خود، از آخرین مقالات و نوشتارهای هنری پروانه در رشته های مختلف، اطلاع رسانی کارگاه ها و فراخوانها به صورت هفتگی باخبر شوید.