داستان زندگی رضا مافی همراه با هنر نقاشیخط 

رضا مافی در سال ۱۳۲۲ خورشیدی در مشهد به دنیا آمد. وی از خوشنویسان صاحب‌نام و هنرمندان تأثیرگذار در هنر معاصر ایران بود. طوری که بیشتر افراد صاحب هنر او را از نخستین هنرمندانی می‌دانند که به خلق نقاشیخط در دوره معاصر پرداخت و در اشاعه این شیوه خوشنویسی، نقش به سزایی ایفا کرد.
رضا مافی از کودکی به آموختن خوشنویسی پرداخت، چرا که پدر او زرگر و حکاک بود و با اين هنر ظريف آشنايي داشت. برادر بزرگتر مافی، نقاشي مي‌کرد و به هنرهاي تجسمي بسیارعلاقه‌مند بود، وجود تمامی ویژگی‌های هنری در داستان زندگی رضا مافی تاثیر فراوانی گذاشت.
رضا مافی، نخستین هنرمند نقاشیخط ایران در نوجوانی به گلدوزی نقوش تزئینی و مذهبی بر روی پارچه‌های مخمل در مغازه گلدوزی مشغول شد. علاوه بر این او با مجموعه کاشیکاری‌ها و گچبری‌ها و خطوط خوشنویسی و اسلیمی بکار رفته در معماری مساجد و بناهای مشهد از نزدیک آشنا بود که همه این موارد بعدها در زمینه هنری وی تاثیر گذاشت.

مافی در سال ۱۳۴۳ در انجمن خوشنویسان ایران، در کلاس درس”حسین میرخانی” استاد ارشد آن انجمن شاگردی نمود. سپس به تمرین از خطوط”میرزا غلامرضا اصفهانی” خوشنویس صاحب‌نام عهد ناصرالدین شاه پرداخت و شیوه‌اش بر خلاف خوشنویسان هم عصر خود به سمت کار قدما میل کرد.
بنابراین او یکی از خوشنویسان نوگرای ایران است که در شکل‌گیری نهضت بازگشت به شیوه‌ خوشنویسان دوره قاجار گام برمی‌دارد. البته نحوه مواجهه او با سنت خوشنویسی، کاملاً مدرن و تازه بود.

نقاشیخط رضا مافی

ویژگی های خاص هنر نقاشیخط در آثار رضا مافی

مافی در خلق آثارش یکسونگر و تک بعدی نبود و به یک اندازه به هردو بیان بصری سنتی و مدرن توجه داشت. این ویژگی، او را در میان خوشنویسان و نقاشان معاصرش ممتاز کرده بود. وی همچنین در استفاده از تکنیک‌ها و متریال‌های گوناگون دست به تجارب جدید می‌زد و با تلفیق مواد مختلف به مضمون اثر می‌رسید.
این هنرمند در ایجاد اثر هنری نقاشیخط، روش‌های خاص خود را داشت. او به احساس آنی یا بداهه علاقه داشت و آن را مهم می‌دانست.
رضا مافی همچنین به ادبیات و فرهنگ ایرانی و اسلامی گرایش شدید داشت. خود او در این باره می‌گوید: “من یک نقاش خطاط هستم، ولی خواننده شعر هستم و زیاد هم شعر می‌خوانم و همین شعرها است که بر من تأثیر می‌گذارند و من می‌توانم یک تابلو به وجود آورم. اما از شعرهایی استفاده می‌کنم که حرف اتصالی بیشتری داشته باشند. برای مثال ( باهر دو جهان عشق، به یک دل نتوان باخت) یکی از شعرهایی است که خیلی خوب می‌شود از آن استفاده کرد”.

او درباره آثار و شیوه هنری خود می‌گوید: “هدف من زنده نگه داشتن خط زیبای نستعلیق است. تابلوهای من بر پایه‌های یک هنر اصیل و سنتی استوار است و از این روست که با فارغ بالی جست و جو می‌کنم بی‌آنکه بخواهم ریشه این هنر را بخشکانم، چراکه هدف آن احیاست نه انهدام. فکر می‌کنم انواع خطوط و به ویژه خط نستعلیق از نظر فرم بسیار غنی است، با فراز و نشیب‌ها و کشیدگی‌ها و دوایر آن که کاملاً حالات القایی زیادی را دربردارند”.
رضا مافی علاوه بر کار هنری، برای تحقیق و به قول خودش سیاحت و مطالعه در زمینه هنرهای شرقی چندین بار به کشورهای آسیایی و اروپایی سفر کرد و ره‌آورد این سفرها همیشه برای او پربار بود.

رضا مافی نقاشیخط

برگزاری اولین نمایشگاه نقاشیخط رضا مافی در گالری سیحون

برگزاری نمایشگاهی از آثار نقاشی آمیخته با خط رضا مافی در گالری سیحون نقطه عطفی در تاریخ این هنر به شمار می‌رود، چرا که برای اولین بار خوشنویسی که تا به آن روز هنری سنتی به حساب می‌آمد، با شیوه‌های نقاشی مدرن تلفیق می‌شد. مافی که هم خوشنویس بود و هم نقاش، از ترکیب این دو هنر راهی نو و شیوه‌ای جدید در هنر معاصر ایران پدید آورد که تا به امروز ادامه پیدا کرده‌ و پیروان فراوانی دارد.

تاثیر رنگ در تابلوهای نقاشیخط رضا مافی

زمینه تابلوهای مافی معمولا ترکیبی از رنگ‌های قهوه‌ای است که با عناصر نوشتاری متمایل به رنگ سیاه همراه می‌شود. از نظر او این رنگ متانت و سنگینی ویژه‌ای دارد که حسی از اصالت آثار قدیمی و کهنه را القا می‌کند. به همین دلیل رضا مافی به ندرت از رنگ‌های تند و درخشان استفاده می‌کرد. مافی دیدگاه خود را این گونه بیان می‌دارد: «از این رنگ، بوی سنت، تجربه و کمال به مشام می‌رسد. نمی‌خواهم با ادغام بی دلیل رنگ‌ها و بدون اندیشیدن به محتوا، نقاشی و خطاطی کنم. من به فرهنگ غربی دامن نمی‌زنم و مانند هر انسان وطن دوستی که به فرهنگ کشورش علاقه دارد، نمی‌گذارم فرهنگ بیگانه بر من مسلط شود».

آثار نقاشیخط رضا مافی

آثار سیاه مشق نویسی رضا مافی در نقاشیخط

مافی در طول زندگی کوتاه خود تعداد قابل توجهی آثار سیاه مشق آفرید. او در این روش فرم‌های بدیع و جدید را با استفاده از قلم نی و مرکب (بدون قلمو) بر روی بوم می‌نوشت. مافی با تسلطی که بر شیوه‌های مختلف خوشنویسی چون نستعلیق، شکسته، ثلث، تعلیق و رقاع و اجرای آنها بر روی بوم داشت، توانست زیبایی نهفته در سیاه مشق نویسی را آشکار و روحی تازه در آن بدمد.

نقاشیخط های سه بعدی رضا مافی

بخشی از کارهای رضا مافی شامل آثار نقاشیخط به صورت سه بعدی و برجسته است. در این شیوه، او حروف و کلمات را روی یونولیت یا پلاستوم برش می‌داد و بدین صورت ترکیب‌بندی‌های گوناگون و بدیعی ایجاد می‌کرد. سپس سطح کار را با مواد لعابی می‌پوشاند تا حسی از سرامیک و گاه گچبری به مخاطب القا کند.

فهرست نمایشگاه های آثار نقاشیخط رضا مافی

رضا مافی هنرمندی پرکار بود. او طی ۳۹ سال زندگی بیش از ۸۰۰ تابلو از خود به یادگار گذاشت و در حدود ۵۰ نمایشگاه از آثار او در داخل و خارج از کشور از جمله در کشورهای فرانسه، پاکستان، بلژیک، ترکیه، یوگسلاوی، انگلستان، سوئیس و ایتالیا عرضه و مورد توجه علاقه‌مندان قرار گرفت.

لازم به ذکر است که بدانید در حال حاضر نمونه‌هایی از آثار رضا مافی، نخستین هنرمند نقاشیخط ایران در گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران، کتابخانه ملی ایران، وزارت امور خارجه و چند مجموعه خصوصی خارج از ایران نگهداری می‌شود.

دیدگاه خود را ثبت کنید

مقالات جدید پروانه را از دست ندهید!
با ثبت ایمیل خود، از آخرین مقالات و نوشتارهای هنری پروانه در رشته های مختلف، اطلاع رسانی کارگاه ها و فراخوانها به صورت هفتگی باخبر شوید.