دید هنری (Artistic vision) چیست؟

دید هنری شیوه خاصی است که هر هنرمند به جهان پیرامونش می‌نگرد. این مهارت یکی از ویژگی‌های هنرمندان بوده و به خوبی در آثار آن‌ها نمود پیدا می کند. در این مطلب از وب سایت پروانه به پاسخ سوال «دید هنری چیست» پرداخته و تفاوت آن با دید افراد معمولی و نحوه شکل گیری آن در هنرمندان را بررسی می‌کنیم.

دید هنری (Artistic vision)

همان طور که در تعریف دید هنری چیست گفتیم، این نوع دید، نگاه خاص هنرمند به دنیای پیرامونش را بیان می‌کند. افق دید هنرمندان، حرف خاصی که می‌خواهند در قالب آثارشان بیان کنند، رنگ‌هایی که استفاده می‌کنند و تصاویر و داستان‌هایی که قصد دارند تا در قالب اثر هنری خود به مخاطب منتقل کنند که همه ناشی از دید هنری آن‌هاست.

نحوه بیان این دید هنری در آثار هنرمندان مختلف متفاوت است. مثلا هنرمندی می‌تواند احساس و حس بودن خود در زمان یا مکان خاصی را در قالب نحوه استفاده از خطوط و اشکال، بافت، جزئیات اثرش، ترکیب رنگ ها و … در آثار خود بیان کند. هر یک از این جزئیات در اثر هر هنرمندی متفاوت بوده و بیانگر دید هنری خاص اوست.

در اغلب موارد، شخصیت و باورهای یک هنرمند را به خوبی می‌توان در آثارش دید و تشخیص داد. هنرمند جهان بینی خود، تعریف جایگاهش در جهان و فلسفه زندگی‌اش (Life’s purpose) را به واسطه دید هنری که دارد در آثارش بیان می‌کند. این دید هنری اوست که او را در تعریف چرایی و چگونگی در آثارش کمک می‌کند.
برای یک هنرمند نقاش، بوم نقاشی مانند دنیایی است که در آن می‌تواند تعریف منحصر به فرد خود از جهان و واقعیت را پیاده کرده و هر آن چه را که دوست دارد بر روی آن خلق کند تا تعریف خاص خود از واقعیت و فضای پیرامونش را به مخاطب ارائه کند. گویی هنرمند خود را در قابی دو بعدی برای مخاطبانش به تصویر می‌کشد تا این گونه خود را بروز داده و به بیان شخصی خود بپردازد.

آیا دید هنری صرف دیدن است؟

شاید یکی از مهم ترین ویژگی هایی که یک هنرمند را از فرد عادی متمایز می‌کند، همین دید هنری اوست. هنرمند خلاقیت و تصورات ذهنی خود را با واقعیت‌های عینی که هر فرد عادی مشاهده می‌کند ترکیب کرده و آن را در آثار هنری خود نمایان می‌کند. 

در واقع با آشنایی از مفهوم دید هنری چیست در آثار یک هنرمند، لایه‌ای فراتر بر روی واقعیت آمده و نگاهی متفاوت را ایجاد می‌کند. هنرمند تمامی جزئیات، اشکال، رنگ‌ها و نورهایی که یک فرد عادی می‌بیند را دیده ولی صرفا به این ها بسنده نمی‌کند. تمرکز و دقت فراوانی به این جزئیات کرده و در آن چه که می‌بیند، می‌داند، حس یا درک می‌کند عمیق شده و دست به خلق اثر می‌زند. همین نگاه متفاوت، به او توانایی خلق آثاری معنادار را می‌دهد.

هنرمند به خوبی احساسات مختلف خود را شناخته و به حس درونی خود در مورد اثری که خلق می‌کند، گوش می‌دهد. او خلاقیت درونی خود را به خوبی در اثرش بروز داده، انتقادهای درونی را نادیده گرفته و ضمن شناخت نقاط قوت خود، آن‌ها را به طور دائم تقویت کرده و به نهایت خود می‌رساند. در نتیجه اثرش کاملا در راستای احساساتش بوده و مخاطب ضمن برقراری ارتباط با آن، می‌تواند احساس هنرمند را نیز به خوبی در این قالب حس کند.

دید هنری هنرمندان دید هنری در هنرمندان چگونه شکل می گیرد؟

در یک دسته بندی کلی می توان هنرمندان را به دو دسته هنرمندان آماتور یا تفننی و هنرمندان حرفه‌ای تقسیم کرد. آن چه سبب تمایز این دو گروه از یکدیگر می‌شود، تداوم هنرمندان حرفه‌ای در خلق آثار هنری و وجود نوعی نیاز در آن ها برای بیان اشتیاق شدید یا بخشی از وجودشان در قالب آثار هنری است. بر این اساس، دید هنری در آثار هنرمندان حرفه‌ای مشهودتر بوده و مخاطبان به راحتی می‌توانند با آن ارتباط برقرار کنند. 

شاید یکی از مهم ترین چالش های هنرمندان آماتور یا نوظهور بروز همین دید هنری منحصر به فرد در آثارشان است. البته این دید هنری مانند هر مهارت دیگری با تمرین و گذشت زمان در آثار یک هنرمند ارتقاء می‌یابد. نحوه پاسخ هنرمند به زندگی، احساسات، تجربه ها، ارزش ها، باورها و انتخاب ‌هایش به مرور در آثارش و با تمرین نمود پیدا کرده و دید هنری او را شکل می دهد.
به مرور زمان هنرمند از قید و بند‌هایی که ممکن است ذهن محاسبه‌گر و تحلیل‌کننده برای او به وجود آورد رها شده و کم کم خود به اثر هنری‌اش تبدیل می‌شود. در این مرحله است که مخاطب به خوبی با اثر او ارتباط برقرار کرده و حس هنرمند و جهان بینی او را که در اثرش مشهود است درک می‌کند.

دید هنری در آثار هنرمندان

هنرمندان مختلف دید هنری خود را به شیوه‌ای یکسان بروز نداده و هر یک نگرش خاصی را در آثارشان بیان می‌کنند که سبب برقراری ارتباط ویژه‌ای با مخاطب می‌شود. این شیوه ارتباطی خاص در اغلب آثار یک هنرمند مشهود بوده و در واقع به نوعی امضای آن هنرمند محسوب می‌شود.

به عنوان مثال، مفهوم دید هنری چیست و نگرش خاص سزان (Cézanne) که هنرمندی پست امپرسیونیست است را می‌توان به خوبی در آثارش مشاهده کرد. او به شدت با نگرش امپرسیونیست‌ها که معتقد بودند نقاشی تجلی اولیه درک بصری است مقابله کرده و به دید هنری جنبه‌ای تحلیلی بخشید. به بیان دیگر، دید هنری را از ثبت صرف واقعیت‌های بصری فراتر برد و لایه‌ای فراتر از واقعیت را در آثار خود به نمایش گذاشت.
برای سزان، بوم نقاشی همانند صفحه‌ای بود که تمامی حواس بصری او را در حالی که عمیقا و به دفعات به منظره یا سوژه‌ای خیره می‌شد در خود ثبت می‌کرد. مثلا در نقاشی خود از طبیعت معتقد بود که مشغول دوباره کشیدن آن نیست، بلکه بخشی از آن را که افراد عادی به آن دقت نمی‌کنند، در نقاشی خود بیان می‌کند. سزان دید هنری خود را که در واقع بیانگر احساس‌ها و نگرش‌های نهانش بود، در قالب طبیعت کشیده و لایه‌ای از خلاقیت را بر واقعیت بصری در آثار خود اضافه می کند. 

از نظر شما دید هنری در آثار کدام هنرمند برجسته‌تر است؟ 

اگر این مطلب برایتان جذاب بود، سایر مطالب هنری پروانه را از دست ندهید. برای عضویت در خبرنامه پروانه کلیک کنید.

دیدگاه خود را ثبت کنید

مقالات جدید پروانه را از دست ندهید!
با ثبت ایمیل خود، از آخرین مقالات و نوشتارهای هنری پروانه در رشته های مختلف، اطلاع رسانی کارگاه ها و فراخوانها به صورت هفتگی باخبر شوید.