تابلوی بدون عنوان چیست و چرا هنرمندان ترجیح می‌دهند تا نامی برای آثارشان در نظر نگیرند؟

به نظر شما یک مجسمه‌، یک بوم پر از رنگ و پرتره‌ای از یک زن چه اشتراکاتی می‌توانند با هم داشته باشند؟ همه‌ی این‌ها آثار هنری خلاق ولی بدون عنوان (Untitled Artworks) هستند. به عبارت دیگر، همه‌ این آثار همانند هم نام گذاری شده‌اند: تابلوهای بدون عنوان!

حتماً در بازدید از یک گالری، با اثری بدون عنوان مواجه شده‌اید. احتمالاً این سوال برایتان پیش آمده  که چرا یک اثر هنری نباید نامی داشته باشد!؟

درگذشته، در دنیای هنر بیشتر آثار بدون عنوان بودند. شرایط به مرور زمان توسط گالری‌ها تغییر کرد. در آن زمان، بسیاری از هنرمندان برای آثارشان نامی انتخاب نمی‌کردند و بیشتر ترجیح می‌دادند تا مفهوم اثر توسط خود مخاطب کشف شود. با نگاه کردن به نقاشی‌های‌ تاریخی که بر دیوارهای موزه‌ها نصب شده‌اند و خواندن برچسب‌های کنار آن‌ها، متوجه بدون عنوان بودن اغلب این آثار می‌شویم. 

بدون عنوان بودن یک اثر هنری از نظر فلسفی عملی نیست. مطالعات روانشناسی اجتماعی نیز نشان می‌دهد که میزان توجه و درک مخاطبان از آثار هنری بدون عنوان نسبت به بقیه آثار کمتر است. با این حال، تابلوهای بدون عنوان بسیار فراگیر شده و در دنیای هنر به مسئله‌ای شناخته شده تبدیل شده‌اند. مخاطب در مواجه با این آثار بدون عنوان اغلب تفسیر خاص خود را خواهد داشت.

برای مثال هنرمندی مانند پابلو پیکاسو (Pablo Picasso) اصرار داشت که عناوین آثارش اغلب توسط گالری‌ها و فروشندگان آثار هنری انتخاب شده‌اند و ترجیح شخصی او این است که اثرش نامی نداشته باشد و خود به تنهایی با مخاطب صحبت کند. جمله‌ای از او نقل شده که «نقاش فقط یک زبان دارد و برای او و بسیاری از هنرمندان دیگر، آن زبان بصری است.»

تابلوهای بدون عنوان

هنرمندان در گذشته چگونه برای نقاشی خود عنوان انتخاب می‌کردند؟

روت یازل (Ruth Yeazell)، استاد زبان انگلیسی دانشگاه Yale، در کتاب خود با عنوان «آثار هنری در غرب چرا و چگونه عنوان پیدا کردند» که در سال ۲۰۱۵ منتشر شد توضیح می‌دهد که در اروپا پیش از قرن ۱۸، هنرمندان نیازی به انتخاب عنوان برای اثر خود نداشتند. زیرا در آن زمان برخلاف روند متداول امروز، نمایشگاه‌ های تخصصی هنر و بازارهای خرید و فروش آثار هنری به این گستردگی وجود نداشت و نیازی نبود تا برای آثار مختلف عنوانی در نظر گرفته شود.
بیشتر آثار هنری در خانه‌های شخصی نمایش داده می‌شدند و توضیح آن ها به دلیل به تصویر کشیدن صحنه‌های کتاب مقدس یا روایت‌های کلاسیک آن زمان که بارها و بارها در قالب‌های مختلف تکرار شده بودند، برای مخاطبان کاملاً واضح بود. از طرف دیگر، به دلیل عدم رواج سواد نوشتاری در میان بسیاری از مردم، میل به خوانش تصویری در آن ها بیشتر بود.

با انتشار آثار بیشتری از تابلوهای بدون عنوان، نام گذاری اثر نه تنها برای مشخص کردن موضوع آن، بلکه برای نشان دادن مفهوم آن به مخاطبانی که در کشورها و مناطق دیگر زندگی می‌کردند و در معرض این آثار قرار می‌گرفتند، نیز ضروری بود. زیرا با گسترده شدن دایره نمایش تابلوی بدون عنوان توسط هنرمندان، دیگر مخاطبان به راحتی نمی‌توانستند به اطلاعات اثر که قبلاً یا خود هنرمند به صورت شفاهی برایشان عنوان می‌کرد یا فردی از نزدیکان هنرمند به آن‌ها منتقل می‌کرد، دسترسی داشته باشند. به این ترتیب، برای هنرمندانی که در نمایشگاه های گروهی شرکت می‌کردند، داشتن عنوان به منظور برقراری نظم در میان آثار شرکت کننده ضروری شد. 

تابلوی بدون عنوان

مسئله، بودن یا نبودن عنوان است

در این بین، هنرمندانی که می‌خواستند ذهن مخاطب را برای درک معنای اثر باز بگذارند، برچسب عنوان را از روی آثارشان حذف کردند. برای مثال، بسیاری از آثار دونالد جاد (Donald Judd) بدون عنوان هستند. با این وجود، یازل در کتاب خود اشاره می‌کند که تمایل ما به نام گذاری سبب می‌شود تا بیشتر آثار جاد را با نام های توصیفی شبیه «قایق نجات» و «جعبه نامه» در ذهنمان همراه کنیم.
یازل می‌نویسد: «ما نیاز قوی به حس کردن عمیق تجربه بصری خود داریم به همین دلیل هر چه قدر هم یک اثر هنری خود بخواهد بدون عنوان باشد باز هم ما به واسطه‌ی تعاریف قراردادی تجربه‌های بصری در ذهن‌مان، برای آن اثر نامی انتخاب می‌کنیم.»

اما در مورد هنرمند مفهومی مانند فلیکس گونزالس تورس (Felix Gonzalez Torres)، انتخاب عنوان برای توضیح اثر عمدی است. گونزالس تورس عنوان آثار خود را به نحوی انتخاب می‌کرد که بتواند مخاطبان را به سمت دریچه‌ای از افکارش در پشت اثر سوق دهد.

عناوین آثار او خود دارای باری عاطفی و احساسی هستند، مثل آخرین نور (۱۹۹۳) و مرگ با تفنگ (۱۹۹۰) که مخاطب را به سمت آنچه که می‌بیند، هدایت کرده تا خود بتواند درکی شخصی از فضا داشته باشد. تورس در رابطه با تابلوهای بدون عنوان می‌گوید «بدون مخاطب این آثار هیچ چیز نیستند». وی در مصاحبه ای در سال ۱۹۹۳ با تیم رولینز گفت: «من از مردم می‌خواهم که به من كمك كنند تا بتوانم مسئولیت خود برای تبدیل شدن به بخشی از کارم و پیوستن به آن را بر عهده بگیرم.»

نام گذاری تابلوهای بدون عنوان توسط هنرمندان عکاس نیز کاربرد بسیاری داشته است. در اینجا می‌توان از عکس‌های بدون ‌عنوان سیندی شرمن (Cindy Sherman) نام برد که بر ماهیت طبیعی تصویر تأکید داشته و در عکس های خود استعاره‌ای از زنانگی را به تصویر می‌کشد.

یازل خاطر نشان می‌کند که در دنیای هنر حتی آثاری که بدون عنوان رها شده‌اند نیز می‌توانند با بیانیه های هنری و یا نقدهای هنری بیشتر توضیح داده شوند. به نظر می‌رسد که زبان واقعاً گریزناپذیر است! و همیشه توضیحی برای هر اثری وجود دارد.

به گفته مارسل دوشان «عنوان مانند یک رنگ نامرئی است و این رنگ، خوب یا بد، راهی برای خود حتی در سرسخت ترین آثار هنری باز می‌کند!»

اگر علاقه‌مند به مطالعه اخبار و رویدادهای هنری هستید، در خبرنامه پروانه ثبت نام کنید تا جدیدترین مقالات دنیای هنر برای شما ارسال گردد.

تابلوهای بدون عنوان

دیدگاه خود را ثبت کنید

مقالات جدید پروانه را از دست ندهید!
با ثبت ایمیل خود، از آخرین مقالات و نوشتارهای هنری پروانه در رشته های مختلف، اطلاع رسانی کارگاه ها و فراخوانها به صورت هفتگی باخبر شوید.